اینفوگرافیک | Tabriz Bazaar: Heritage at Risk

Tarixi Tabriz Bazarı, dünyanıñ ən böyük örtülü bazarı və UNESCO-nun Dünya İrs siyahısında yer alan əlamətdar məkan, yenidən yanğın təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb. Avqust ayının sonunda bir həftə ərzində iki ayrı yanğın baş verib: biri Gorjilar–Amir hissəsində, digəri Sadiqiyə Bazarında, burada yeddi dükan məhv olub. Rəsmi şəxslər yanğınların “tezliklə nəzarət altına alındığını” bildiriblər, lakin bu təkrarlanan hadisələr dərin struktur risklərini göstərir.Tarix boyu Tabriz Bazarı yalnız ticarət mərkəzi olmayıb. İpək Yolundan başlayaraq şəhərin mədəni və iqtisadi ürəyi kimi xidmət edib. Marco Polo burada həyatın canlılığını qeyd etmiş, UNESCO isə onu ənənəvi bazar memarlığının nümunəsi kimi tanıyıb. Hər yanğın həm yerli, həm də beynəlxalq mədəni itki deməkdir

2009–2019-cu illər araşdırmaları köhnəlmiş elektrik sistemi, yanğın təhlükəsizliyi avadanlıqlarının azlığı, gecə patrulunun olmaması və zəif nəzarət barədə xəbərdarlıq edib. Bu xəbərdarlıqlar əksər hallarda nəzərə alınmayıb. 2019-cu il yanğını isə 100-dən çox dükanı məhv edib, onlarla insanı yaralayıb və 200 milyard riyaldan çox zərər vurub

Daimi həll üçün krizis sonrası bəyanatlar kifayət deyil. Lazımdır ki, **kompleks fəaliyyət planı** həyata keçirilsin: elektrik infrastrukturu yenilənsin, müasir yanğın aşkar və söndürmə sistemləri quraşdırılsın, təhlükəsizlik təlimləri keçirilsin, dükan sahibləri üçün maliyyə dəstəyi təmin edilsin və gecə patrulları təşkil olunsun. Dövlət və parlamentin güclü maliyyə və hüquqi dəstəyi zəruridir

İstanbul və Qahirə təcrübəsi göstərir ki, tarixi bazarlar infrastruktur yeniləməsi, ticarətçilərin təlimi və dövlət investisiyası ilə qoruna bilər. Tabriz Bazarı yalnız yerli sərvət deyil; o, həm də İranın milli kimliyi və insanlığın ortaq irsidir